Pamiętacie jeszcze Adama Słodowego – polskiego McGayvera, który z niczego potrafił stworzyć strzelbę, łódkę z napędem lub lampę biurową. Macie takie doświadczenia? Lubicie przerabiać, majsterkować, konstruować, szukać sedna? Lubicie. Mamy to we krwi!

Ogłaszamy Badanie nad Pomysłowością Polaków “Nowość! Wszystko już było”. Sprawdźmy, jak w rzeczywistości funkcjonuje jedna z naszych głównych, narodowych cech, czyli pomysłowość oraz pozytywna strona kombinatorstwa. Chcemy dowiedzieć się, jakie są Wasze codzienne odkrycia, olśnienia, patenty i wynalazki. Interesują nas zarówno nowatorskie konstrukcje do podwieszania pomidorów w ogródkach działkowych czy patenty, których głównym budulcem jest silver tape, jak i nagłe olśnienia, skąd pochodzi nazwa wody oligoceńskiej. Jeśli uważasz, że Twoje odkrycie już było, nie szkodzi! Ameryka też jest już odkryta.

Lascaux, Niaux, Altamira – te tajemnicze nazwy odsyłają do jaskiń w których rodziła się sztuka. To tam powstawały malowidła naskalne, sztuka abstrakcyjna i figuratywna, odbywały się pierwsze seanse „ruchomych” obrazów. Czy dziś sztuka paleolityczna wciąż inspiruje? Jakiej palety kolorów używał człowiek pierwotny? Jaki był ulubiony bohater jego jaskiniowych „projekcji”? Podczas zajęć przeniesiemy się do warsztatu plastycznego człowieka pierwotnego. Poznamy tajniki powstawania farb, przygotujemy je na bazie naturalnych pigmentów, na koniec namalujemy na kamieniach obrazy inspirowane malarstwem jaskiniowym. Przy okazji przekonamy się czy fizyka i chemia mają związek ze sztuką.

Młody Naukowcu – Wizjonerze – Odkrywco! Przyszłość jest w Twoich rękach! Masz niepowtarzalną okazję przenieść się z nami do fantastycznego świata, gdzie wszystko jest możliwe. Poznasz z nami bohaterów z Bajek Robotów, szalonych wynalazców i konstruktorów. Wspólnie z innymi stworzysz inną rzeczywistość, zawieszoną w przestrzeni międzyplanetarnej gdzieś pomiędzy „nie wiadomo kiedy” a „co by było gdyby”.

Sztuczna Inteligencja (ang. Artificial Intelligence, w skrócie: AI) jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się gałęzi informatyki. Jej dalekosiężny cel to stworzenie maszyn równie sprawnych intelektualnie jak ludzie – rozumiejących, rozumujących, posługujących się językiem naturalnym, uczących się… Czy dyscyplina tak współczesna ma cokolwiek wspólnego z filozofią? Czy filozofowie jakkolwiek przyczynili się do jej powstania? Czy informatycy aktywni na polu AI powinni współpracować z filozofami? Czy dalszy rozwój i upowszechnianie technik spod znaku AI wymaga refleksji filozoficznej? Oto niektóre z pytań, które podejmiemy i rozwiniemy w trakcie festiwalowego spotkania.

Żyjemy w czasach „postu” – postmodernizmu, postnowoczesności, postpolityki. Hasłem przewodnim tej kultury jest „wszystko już było”. Ambicje awangardowe, aspiracje do oryginalności czy prekursorstwa należą do stałego repertuaru pretensjonalności, ale kto jest świadomy i dobrze zorientowany we współczesnym życiu, ten zostawia te roszczenia dyletantom, a sam z góry odmawia sobie wszelkich tytułów do bycia pierwszym – jest już na to zbyt późno; wszystko zostało odkryte, wszystko powiedziane. Niektórzy powiedzą, że nawet hasło „wszystko już było” jest anachronizmem, bo czy już nasi dziadkowie i babcie nie martwili się o to samo? Takie przekonanie może jednak być złudzeniem. Złudzeniem może być nawet to, że można zdefiniować charakter „naszego czasu” – teraźniejszość jest najtrudniejsza do uchwycenia i zwykle o tym, co nowe, dowiadujemy się nie od razu, ale dopiero retrospektywnie – po latach zdajemy sobie sprawę z tego, co się stało, i rozumiemy, że tego wcale wcześniej nie było. Z drugiej zaś strony sens teraźniejszości czy aktualności jest czymś względnym – różne perspektywy, doświadczenia i wizje przeszłości dają różne horyzonty oceny bieżących wydarzeń. Czas biegnie więc wieloma torami i w różnych tempach, w zależności od tego, jak i skąd nań patrzeć. A dzięki wspaniałemu zjawisku zapominania i niepamięci, w każdej chwili można się też poczuć tak, jakby wszystko było dopiero przed nami, jakbyśmy żyli na początku, a nie na końcu. Kto zatem ma rację – zblazowany obserwator, przeciążony swą wiedzą o długiej i bogatej przeszłości, któremu wszystko wydaje się spóźnione i powtarzalne, czy może ten, kto ignorując bagaż przeszłości wciąż spodziewa się niespodzianek, powołując na nieskończony potencjał ludzkiej kreatywności?

Czy możemy przewidywać innowacje? Czy sztuczna inteligencja może być kreatywna? Podczas spotkania przyjrzymy się temu, jak algorytmy ewolucyjne i sieci neuronowa są używane w modelowaniu innowacji w naukach społecznych. Według tych teorii, innowacje powstają w wyniku akumulacji małych zmian w czasie, pomyłek lub łączenia istniejących technologii w zaskakujące kombinacje. Czy używając takich algorytmów, możemy stworzyć prawdziwie inteligentną sztuczną inteligencję?

Wszechświat jest bardzo stary, ale nic nie wskazuje by choć trochę zbliżał się do swojego kresu. Współczesna astronomia, mimo niemożliwości cofnięcia sie w czasie, czy przewidzenia przyszłości, potrafi nam bardzo dużo powiedzieć o tym, co było lub będzie, dotykając takich zagadnień jak początek upływu czasu czy granice samej przestrzeni. O tym wszystkim będziemy mogli usłyszeć i podyskutować w czasie wykładu.

Skąd wzięli się Polacy? Powstali ot tak, ex nihilo, jak za dotknięciem magicznej różdżki, w momencie chrztu Mieszka I? Gdzie byli – i kim byli – wcześniej, skoro nie byli Polakami? Czy istnieli przedchrześcijańscy władcy Polski? Czy słowianie stoczyli zwycięskie boje z legionami Cezara i armią Aleksandra Wielkiego? Dlaczego nauczana w szkołach oficjalna wersja historii milczy na ten temat? Co znajduje się w archiwach Watykanu? Pytań jest dużo, odpowiedzi – niewiele. Od kilku lat próbują je formułować historycy z poza głównego nurtu, krytykowani za nieprzestrzeganie akademickich metodologii i niedostatki warsztatowe. Jednak czy brak fachowego przygotowania to wystarczający powód do przekreślenia historii i prehistorii Wielkiej Lechii? A może to nadmierne przywiązanie do naukowego rygoryzmu nie pozwala dostrzec długo skrywanych faktów, które wreszcie wychodzą na światło dzienne? O czym świadczy rosnąca popularność badaczy nieakceptowanych w kręgach uniwersyteckich? Jakiej historii chcą i potrzebują Polacy? Miejscem dyskusji, w której podejmiemy te kwestie, nieprzypadkowo będzie Jazdów. Historycznie to właśnie Jazdów jest jednym z najstarszych grodów Warszawy i regionu. To tu w średniowieczu swój dwór mieli książęta mazowieccy. To tu nie raz ważyły się losy Polski i Polaków. Dlaczego w tak ważnym dla narodowej tradycji miejscu stoją dziś zbudowane w 1945, na żądanie ZSRR (!) domki fińskie (sic!)? Dlaczego skraj tego terenu obudowany został ambasadami obcych państw? Dlaczego Zamek Ujazdowski od lat służy jako przestrzeń prezentacji sztuki podważającej najwyższe polskie cnoty i wartości? Czy komuś zależy na zatarciu prawdziwej historii Jazdowa? Co Jazdów ma wspólnego z Jazydami? Zapraszamy na dyskusję w wyjątkowym miejscu na wyjątkowy temat.

Musica humana i fale mózgowe  – filozofowie ze szkoły Pitagorejskiej wierzyli, że istnieje niesłyszalna musica humana, będąca harmonią duszy, którą „zrozumie każdy, kto zejdzie w głąb samego siebie”. W latach dwudziestych XX wieku niemiecki psychiatra Hans Berger odkrył, że ludzki mózg generuje rytmiczną aktywność elektryczną, tzw. fale mózgowe. Taką aktywność mierzy się się za pomocą elektroencefalografu (EEG), a w różnych stanach świadomości dominują różne fale, np. w czasie głębokiego snu fale wolne, a podczas intensywnej koncentracji fale szybkie. W latach sześćdziesiątych XX wieku technika EEG zaczęła być wykorzystywana w kompozycji muzycznej (m.in. Krzysztof Penderecki, Alvin Lucier).

Neuromuzyka – muzyczne wykorzystanie technik monitorowania pracy mózgu stwarza zupełnie nowe możliwości na poziomie percepcyjnym, jeśli osoba percypująca będzie doświadczać poprzez dźwięk działania własnego mózgu. Wtedy traci znaczenie podział na tradycyjne role kompozytora, wykonawcy i odbiorcy, ponieważ osoba podłączona do aparatury EEG pełni w pewnym sensie te trzy funkcje jednocześnie. Dlatego w pewnym sensie, gdyż trudno tu mówić o tradycyjnie pojmowanej kompozycji opierającej się o świadome i intencjonalne manipulowanie strukturami dźwiękowymi. W neuromuzyce struktury te mogą wynikać zarówno z uświadomionych procesów mózgowych, jak i tych odbywających się w sferze podświadomości i niezwiązanych z intencjami i wolną wolą.

Instalacja – mózg ludzki składa się z około biliona neuronów, z których każdy może łączyć się z dziesięcioma tysiącami innych. Jedna elektroda EEG rejestruje uśrednioną aktywność wielu milionów komórek nerwowych, więc „podsłuchiwanie” mózgu techniką EEG jest bardzo dalekie od realistycznego oddania całej tej złożoności. Sama jednak możliwość usłyszenia rytmów i harmonii, jakie zachodzą między poszczególnymi falami mózgowymi w danej chwili może być dla uczestników okazją do choćby częściowego „wsłuchania się w siebie”.

Bierzemy na warsztat myśl humanistyczną, nauki ścisłe i moc twórczą. Rozważamy dylematy współczesności, ścieramy ze sobą wizje świata i stawiamy pytania o przyszłość. Następnie miksujemy: naukę, sztukę, muzykę, fizykę, literaturę, architekturę. Dodajemy konserwacje. Nie czekamy. Jest już gotowa.

O Melancholii ludzie opowiadali zawsze i zawsze ją odczuwali. Inaczej tylko, w zależności od czasów, na nią mówiono. Pascala przeraziła wiekuista cisza nieskończonych przestrzeni a było to bezpośrednie odniesienie do przestrzeni Kartezjańskiej. Takie samo odczucie, gdy spojrzymy głębiej wstecz, możemy znaleźć i u Augustyna, i u Seneki. Współczesność wrzuciła je do jednego worka i nazwała obraźliwie filozofią. Ale przecież przez wieki wszystko co istotne tak było nazywane. Od niedawna (bo czym jest 200 lat na przestrzeni dziejów?) znajdujemy te same odczucia u Słowackiego, Malczewskiego, Borgesa, Kierkegaarda czy Sartre’a. Tu mówimy z kolei o literaturze. Ale przecież jest to taka sama próba opisu niedającego się do końca uchwycić braku, która towarzyszyła filozofom, tylko w innym języku odmalowana. W bliższej nam metaforyce życia, trwania, pustki, labiryntu, powrotów i marzeń. Bez całego, rzadko już rozumianego arsenału mitów chrześcijańskich i klasycznych. Kropkę nad i w najnowszym z języków, języku współczesnego materializmu okraszonego konsumpcjonizmem stawia antropologia, głównie antropologia codzienności, bo co innego jak autentyczność i chwilowość jest dla nas dzisiaj równie cenne?

Teza przyświecająca spotkaniu nie wydaje się więc kontrowersyjna, choć nie wszyscy z pewnością zgodzą się z niektórymi przykładami. A będzie ich wiele. Za pomocą słów i przykładów będziemy się starali zobrazować coś co nie jest wysławialne. Bo język, jako narzędzie komunikacji jest z założenia instrumentem technicznym, przeznaczonym do ścisłego zamykania rzeczywistości w jednoznaczne ramy (tak twierdził m.in. Kołakowski). Język poezji, literatury, czy sztuki, o! to już jednak zupełnie inna rzecz! O tym języku (i w miarę możliwości w nim także) będzie spotkanie. I o tym, co ten język tak naprawdę wyraża, co opowiada.

Dyskusja po filmie: Czym jest czas? Fizycy definiują czas w prosty sposób przez jego pomiar – jest on tym co mierzymy za pomocą zegara. Pojmowanie natury czasu ewoluowało jednak na przestrzeni dziejów. Do końca XX w. wierzyliśmy, że czas jest wielkością absolutną, niezależną od układu odniesienia w którym go mierzymy. Teoria względności Einsteina położyła kres temu przekonaniu dowodząc, że upływ czasu zależy od prędkości z którą porusza się mierzący go obserwator oraz pola grawitacyjnego w którym się znajduje. A co gdyby pójść o krok dalej i założyć że czas nie istnieje? Hipotezę taką wysnuł niezwiązany z instytucjami akademickimi brytyjski fizyk Julian Barbour argumentując, że przeszłość jak i przyszłość istnieją wyłącznie jako projekcje ludzkiego umysłu. ‘Teraz’ jest jedyną chwilą do której posiadamy bezpośredni dostęp, natomiast iluzja czasu spowodowana jest przez to co obserwujemy jako zmiany we wszechświecie. Film „Sen Podszewki” jest zapisem wypowiedzi Juliana Barbour na temat teorii braku czasu, teorii Janusowego punktu zakładającej powstanie w Wielkim Wybuchu równoległego wszechświata, w którym czas płynie w przeciwnym kierunku oraz swojego życia prywatnego.

Wychodząc od najnowszych koncepcji czasu będziemy szukać ich korzeni w twórczości artystycznej lat 60. i 70. Najciekawsi artyści, muzycy i poeci połowy XX wieku uczynili czas podstawowym tematem oraz materiałem swojej twórczości, pokazując, że w dobie przemian epoki stał się on czymś innym. Współcześnie rozwój technologii znów prowadzi do przemian tego, jak postrzegamy czas. Aby nadążyć za nimi, musimy czerpać z dostępnych nam koncepcji czasu, rozwijać je i na nich budować, dostosowywać do nowych zjawisk i doświadczeń.Sięgamy więc do artystycznych eksperymentów.

Rozwój cywilizacji od dłuższego czasu intensywnie dotyczy biologicznej strony życia. Można nawet odnieść wrażenie, że dzięki biotechnologii człowiek zbliża się do upragnionej roli demiurga – twórcy życia. Pojawia się wątpliwość, czy w czasach, kiedy wszystko jest „post”, jesteśmy nadal częścią natury czy już może post-natury. Czy biotechnologia stwarza całkiem nową biologię? Czy naukowcy nie są niedoścignionymi twórcami, skoro mają możliwość tworzenia życia? Co w takiej sytuacji pozostaje artystom? Jak można łączyć te pola kreacji? Czy bioart (art&science) może być traktowany jako nowa forma sztuki krytycznej? Na te pytania poszukamy odpowiedzi podczas warsztatów prowadzonych przez Karolinę Żyniewicz. Sprawdzimy, na ile możliwe jest wykorzystanie metod badań laboratoryjnych oraz naturalnej estetyki badań w działaniach artystycznych. Wejdziemy w konwencję pracy laboratoryjnej poza laboratorium. Stworzymy artystyczny komentarz do istotnych problemów bioetycznych.

Inna historia muzyki eksperymentalnej. Wiek XVIII i XIX to czas narodzin współczesnej akustyki oraz nowych technologii słuchania, zapisu oraz przesyłu dźwięku, to czas tworzenia podwalin pod muzykę XX wieku. Dziasiaj – dzięki badaniom prowadzonym w obrębie nauk ścisłych – również dzieją się rzeczy, które prawdopodobnie zostaną kiedyś wpisane do historii sztuki, w tym muzyki. Zapraszamy na warsztaty z pogranicza muzyki eksperymentalnej, sztuki dźwięku oraz interdyscyplinarnych studiów nad dźwiękiem. Porozmawiamy na nich o historycznych eksperymentach z dźwiękiem oraz o tym, jak brzmią współczesne osiągnięcia nauki oraz techniki. Zastanowimy się, dlaczego historyczne oraz współczesne eksperymenty naukowe mogą być traktowane jako kompozycje muzyki eksperymentalnej.

Postrzegamy architekturę jako przestrzeń kulturalną, która rozwija się, gdy zwraca naszą uwagę i zanika, stając się jedynie obiektem, gdy jest zaniedbywana. Skupiamy uwagę na obiektach cennych architektonicznie, takich z niewykorzystanym potencjałem i dążymy do przywrócenia ich do świadomości lokalnej społeczności poprzez wykorzystanie różnych mediów. Underperforming architecture to termin, który definiuje obiekty architektoniczne ważne dla miasta lub wsi z punktu widzenia lokalnej tożsamości, które są obecnie porzucone lub zaniedbane. Ze względu na zmiany polityczne, socjologiczne lub inne niesprzyjające warunki obiekty te przestają funkcjonować. Nie wszyskie posiadają na tyle silne wartości architektoniczne, by mogły kreować nowe, współczesne życie. Selekcja odywa się na podstawie reprezentowanych wartości. Osiedle Jazdów jest przestrzenią, która została poddana takiej transformacji. Jakie więc wartości oraz elementy świadczą o jego sile i wyjątkowości w dzisiejszym kontekście? Podczas spaceru, dyskusji i pracy nad ideowymi rzeźbami zastanowimy się nad tym zagadnieniem.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu świat z optymizmem spoglądał w przyszłość, a nawet odważnie do niej kroczył. Politycy i artyści, inżynierowie i filozofowie, przedstawiciele różnych dziedzin nauki i kultury przekonywali, że już za rogiem czeka nowa rzeczywistość, bez wojen, głodu, wyzysku i klęsk przyrodniczych. Przepowiadali podróże w kosmos, automatyzację pracy, globalny porządek polityczny. Życie miało być racjonalne, proste i twórcze, wolne od chorób i cierpienia, przesądów i konfliktów. Oczywiście byli i tacy, którzy wieścili coś przeciwnego, szermując wizjami katastrof, wojen i zniszczenia. Ale nawet oni zdawali się spoglądać w przyszłość jak w dobrze znany krajobraz za oknem. Dziś tymczasem niepodzielnie króluje katastrofizm, a zamiast myśleć o przyszłości wolimy nostalgicznie powracać do dawnych lat. Nawet nasze marzenia są retro. Czy przyszłość jest do odzyskania? Czy historia i pamięć tak dominują we współczesnym życiu, że możliwe jest tylko powtarzanie starych scenariuszy, ewentualnie z drobnymi korektami? Czy można jeszcze raz wynaleźć przyszłość? W trakcie warsztatów odpowiemy na te pytania w praktyce. Weźmiemy do rąk nożyczki, kleje, flamastry i długopisy, by zniszczyć stare obrazy świata, a z ich strzępów stworzyć nowe wizje. Napiszemy historie, które nawet nam się jeszcze nie śniły i opowiemy, jak do nich dojdzie. Futurologia? Nie pierwszy raz!

Powtarzalne, znienawidzone wzornictwo szaro popielatych, lastrykowych parapetów, schodów czy nagrobków okresu PRL-u, dalece utrwaliło postrzeganie tej technologii w społeczeństwie, jako materiału tandetnego, nietrwałego i niechcianego. Obecnie, w dobie powszechnej wręcz nieograniczonej dostępności naturalnych materiałów skalnych, mało kto identyfikuje pojęcie lastriko z luksusem, bogactwem i nobilitacją, którą piastowało w okresie ekspansji budownictwa modernistycznego. Czy technologia lastriko jest więc bezpowrotnym symbolem czasów minionych? Wyrobem kamienno podobnym w najgorszym tego słowa znaczeniu, którego nie warto przywoływać? Czy wręcz przeciwnie? Staje się ponownie towarem poszukiwanym i deficytowym? Zapraszamy na warsztaty, gdzie na nowo będziemy starać się odkryć technologiczne zawiłości lastriko – jej piękno tkwiące w niedoskonałości i przypadku. Zobaczymy mistrzowskie przykłady historycznych realizacji oraz współczesne próby opieki konserwatorskiej nad nimi. Zastanowimy się wspólnie dlaczego technologia lastryko ma szansę ponownie stać się liderem wśród technologii wykorzystywanych w budownictwie oraz powszechnie określanym wzornictwie.

Warsztaty z oswajania nudy i tego jak radzić sobie z ciągłą potrzebą nowości, kreatywności i narastającym przymusem działania.Nic się dzieje. Nuda. Od tygodnia to samo. Wszystko już było. Czy w czasach hiperaktywności nuda, tracenie czasu, bezczynność stają się przestępstwem? Jak radzić sobie z ciągłą potrzebą nowości, produktywności i narastającym przymusem działania? Czy tracimy umiejętność korzystania z kreatywnej pauzy? Czy, żeby być twórczym trzeba unikać powtarzalności, sztampy, banału i poszukiwać nowości? Zapraszamy do wspólnego przeżywania i oswajania nudy. Remiksowania doświadczeń, aktualizacji definicji nudy i kreatywności. Ćwiczeń z myślą abstrakcyjną w tle.